آخرین گفتار داریوش کبیر
اینک که من از دنیا می روم 25 کشور جز امپراطوری ایران است. در تمام این کشورها پول ایران رواج دارد و ایرانیان در آن کشور ها دارای احترام هستند و مردم آن کشورها نیز در ایران محترم شمرده می شوند. جانشین من خشایار باید بداند همانند من در حفظ این کشور بکوشد و راه نگهداری این سرزمین ها این است که در امور داخلی آن ها دخالت نکند و مذهب و شعایر آن ها را محترم بشمرد. اکنون که من از دنیا می روم تو 12 کرور زر در خزانه سلطنتی داری و این زرها یکی از ارکان قدرت توست زیرا قدرت پادشاه فقط به شمشیر نمی باشد بلکه به ثروت نیز می باشد البته به خاطر داشته باش که تو باید به زر ها بیفزایی نه این که از آن بکاهی . من نمی گویم که در مواقع ضروری از آن برداشت نکنی زیرا قاعده زر در زرخانه این است که هنگام ضرورت از آن برداشت کنی اما در اولین فرصت آنچه برداشتی برگردان. مادرت آتوسا بر من حق دارد و پیوسته وسایل رضایت خاطرش را فراهم کن 10 سال است که من مشغول ساختن انبارهای غله در کشور هستم من روش ساختن این انبار ها را که با سنگ بنا می شود و به شکل استوانه است را از کشور مصر آموختم و چون انبار ها پیوسته تخلیه می شود حشرات در آن بوجود نمی آید و غله بدون آنکه فاسد شود چند سال می ماند تو باید بعد از من ساختن انبارهای غله را ادامه بدهی تا اینکه همواره آذوقه 2یا3 سال کشور ذخیره باشد.
هرگز و هرگز دوستان ندیمان خود را به کارهای مهم مملکتی نگمار و برای آن ها همان مزیت دوست بودن با تو کافی است چون اگر دوستان و ندیمان خود را به کار های مملکتی بگماری و آن ها به مردم ظلم کنند و استفاده نامشروع بنمایند تو نخواهی توانست آن ها را به مجازات برسانی چون با تو دوست هستند و تو ناچاری که رعایت دوستی را بنمایی. کانالی را که می خواستم بین شط نیل و دریای سرخ ایجاد کنم به اتمام نرسیده و تمام کردن آن از نظر بازرگانی و جنگی خیلی اهمیت دارد و تو باید آن کانال را به اتمام برسانی همچنین عوارض تردد کشتی ها از آن نباید آنقدر سنگین باشد که ناخدایان ترجیح دهند از آن نگذرند. اکنون قشونی به مصر فرستاده ام تا در قلمرو ایران نظم برقرار کند ولی فرصت نکردم قشونی به یونان بفرستم تو با ارتشی قوی و نیرومند به یونان حمله کن و به آنان بفهمان که پادشاه ایران قادر است مرتکبین فجایع را نابود کند. توصیه دیگر من به تو این است که هرگز دروغ گو و متملق را به خود راه مده چون هر دوی آن ها آفت مملکت هستند و هرگز عمال دیوان را برمردم مسلط نکن و برای اینکه آن ها در هنگام اخذ مالیات برمردم مسلط نشوند قانونی وضع کن که تماس آن ها با مردم کمتر شود افسران و سربازان را راضی نگهدار چرا که اگر با آن ها بدرفتاری کنی آن ها نمیتوانند معامله ی متقابل کنند اما در میادین نبرد تلافی خواهند کرد ولو به قیمت کشته شدنشان . امر آموزش را ادامه بده و بگذار اتباع تو بتوانند بخوانند و بنویسند تا عقل و فهم آن ها فزونی یابد در این صورت با اطمینان بالاتری می توانی سلطنت نمایی همواره حامی کیش یزدان پرستی باش اما هیچ قومی را مجبور مکن که پیرو کیش تو باشند و پیوسته به خاطر داشته باش که هرکس آزاد است از هر کیش و آیینی که میل دارد پیروی نماید.
پس از مرگم بدنم را بشوی و آنگاه در کفن بپیچان و در تابوت سنگی قرار بده و در قبر بگذار اما قبرم را مسدود نکن تا هر زمانی که تابوت مرا ببینی دریابی که پدرت زمانی پادشاهی مقتدر بوده است و تو همچون من روزی خواهی مرد وبا دیدن تابوت من غرور بر تو غلبه نخواهد کرد اما وقتی مرگ خود را نزدیک دیدی بگو که قبر مرا مسدود نمایند و وصیت کن که پسرت نیز در مورد تو چنین نماید.
زنهار زنهار هرگز هم مدعی و هم قاضی مشو و اگر نسبت به کسی ادعایی داری موافقت کن یک قاضی بی طرف آن را بررسی و حکم نماید زیرا مدعی اگر قاضی شود ظلم خواهد کرد . هرگز از آباد کردن دست برندار زیرا قاعده این است وقتی کشوری آباد شود رو به ویرانی خواهد رفت آباد کردن حفر قنات و احداث جاده و شهرسازی را در درجه ی اول قرار ده عفو و سخاوت را فراموش مکن و بدان که بعد از عدالت برجسته ترین صفت پادشاهان عفو و سخاوت است ولی موقعی است که نسبت به تو خطایی کرده باشند و اگر به دیگری خطایی کرده باشند و تو آن را عفو کنی ظلم کرده ای . ...
